Ecclesia Catholica munus gravissimum in educatione a primis suae exsistentiae saeculis egit. Per monasteria et ecclesias cathedrales, postea per ordines religiosos et universitates, Ecclesia columna fundamentalis fuit in cognitione tradenda, investigatione promovenda et conscientia morali formanda. Hodie rete institutorum educativorum catholicorum plus quam mille quadringentas universitates et milia scholarum per totum mundum complectitur, quod Ecclesiam inter praecipuos actores educationis globalis collocat.
Studium Ecclesiae erga educationem in Aetate Media coepit, cum monasteria custodes scientiae facta sunt. Monachi, sicut illi Ordinis Sancti Benedicti, manuscripta antiqua describebant et servabant, artes agricolas evolvebant et studium artium atque scientiarum promovebant. Institutio primarum universitatum Europaearum in urbibus sicut Bononia, Lutetia et Oxonia magna ex parte structura harum scholarum monasticarum inspirata est. Hae universitates, ab Ecclesia patrocinatae, fundamenta philosophiae scholasticae iecerunt, rationis quae fidem et rationem conciliare conabatur.
Saeculis sexto decimo et septimo decimo, Contrareformatio novum impetum educativum genuit per collegia et universitates ab ordinibus religiosis sicut Iesuitis condita. A Sancto Ignatio de Loyola condita, Societas Iesu ordinem educativum instituit qui excellentiam academicam cum formatione spirituali coniungebat. Collegia Iesuitarum celeriter per Europam et Americam Latinam diffusa sunt, studium humaniorum litterarum, scientiarum et theologiae promoventia. Ratio educativa Iesuitarum, in «cura personalis», id est cura cuiusque discipuli, fundata, etiam hodie exemplar in educatione moderna manet.
In America Latina educatio catholica magnum momentum habuit ad eruditos principesque politicos instituendos. Universitates, velut Pontificia Universitas Catholica Chilensis, Pontificia Universitas Iaveriana in Columbia et Universitas Sancti Marci in Peruvia, fundamentum fuerunt identitatis culturalis et academicae in continenti constituendae. Haec instituta non modo futuros regionis rectores educaverunt, sed etiam praecipuas partes egerunt in linguis indigenarum conservandis et valoribus christianis disseminandis.
Saeculo XIX, progrediente saecularismo et institutis publicis educationis systematibus, Ecclesia in multis Europae nationibus a publica educatione ad marginem relegata est. Hoc tamen eius missionem educandi non impedivit. Immo ortae sunt congregationes religiosae quae educationi maxime destitutorum unice se dedicarent, velut Sorores Caritatis Sanctae Ioannae Antidae et Fratres Scholarum Christianarum. Hae congregationes scholas in pauperibus urbium vicis et communitatibus ruralibus condiderunt, milibus puerorum educationem praebentes, qui aliter exclusi mansissent.
Saeculo XX Concilium Vaticanum II studium Ecclesiae erga educationem confirmavit, in documento Gravissimum Educationis inculcans «omnes ius habere ad educationem dignitati suae congruentem». Haec vocatio novas universitates atque superiorum studiorum sedes in Africa, Asia et America Latina condendas suasit, ut crescenti educationis desiderio in regionibus ad progressionem nitentibus responderetur.
Hodie scholae universitatesque catholicae agnoscuntur ob integram personae humanae considerationem, quae non solum rationem intellectualem, sed etiam moralem et spiritualem complectitur. Ecclesia educationem valoribus innixam promovet, quae non tantum probos cuiusque artis peritos, sed etiam homines iustitiae sociali, solidarietati et observantiae dignitatis humanae deditos formare intendit.
Attamen munus Ecclesiae in educatione etiam reprehensionibus et provocationibus obnoxium fuit. In quibusdam nationibus scholae catholicae accusatae sunt quod alios excluderent aut rebus hodiernis non accommodarentur. Praeterea disputatio de sexualitate docenda et educatione fidei in scholis mixtis controversias tum intra tum extra Ecclesiam excitavit. Papa Franciscus, harum provocationum conscius, in documentis sermonibusque de educatione rationem magis inclusivam dialogoque apertam promovit.
Anno 2019 Vaticanum inceptum Foederis Globalis de Educatione suscepit, quo educatores, instituta et principes ex toto orbe coniungere studet ad futuram educationem denuo cogitandam. Franciscus institit educationem viam ad pacem et mutuam intellegentiam esse debere atque personas conscientia ethica universali praeditas formare, quae bonum commune curent.
Ad summam, Ecclesia Catholica magni momenti in educatione agere pergit, non solum ob numerum institutorum quae administrat, sed etiam ob propriam educationis rationem, tamquam processus quo persona integre transformatur. Futuri temporis provocatio erit hanc identitatem in mundo celeriter mutabili servare, non amissa missione formandi homines qui societatem luce Evangelii transformare valeant.
